Pipa  Hartuta Txoratzen  Naiz

 

 
Prima Eijerra

 

A song of frustrated love.  The Basque tradition was that usually the oldest offspring would inherit the family farmhouse.  This could be either the oldest song or daughter.  “Prima eijerra” is the lovely heiress of a farmhouse, and the courting male wants to know whether she will be his.  He awaits a rapid response or else he will go off to the desert and melt himself crying.  Unfortunately for him, she is not very receptive to his request and tells him to go ahead and leave and not come back to her.  His lament states that he had trusted her, but she counters that she never loved him but another.

 

 

Prima eijerra, zutan fidaturik,

Anitz bagira, oro tronpaturik.

Enea zirenez, erradazu bai ala ez;

Bestela banoa, desertiala, nigarrez urtzera.

 

Desertuala, joan nahi bazira,

Arren zoaza, oi, baina berehala!

Ez zitiala jin, berritan nigana

Bestela, gogoa, doluturen zaizu, amoros gaisoa.

 

Nitan exenplu, nahi duenak hartu,

Ene malurak, parerik ez baitu.

Xarmangarri bat nik, bainuen maitatu,

Fidatu, tronpatu!  Sekula jagoiti, ikusi ez banu.

 

Mintzo zirade, arrazoi gabetarik

Ez dudala nik, zur' amodiorik.

Zu baino lehenik, banuen besterik:

Maiterik, fidelik.  Hor ez dereitzut egiten ogenik.

 

Primaderako Liliak

 

A bittersweet love song of an arranged marriage, that in the chorus responds that "we have been wed/you loved me so little.  We have been wed and/I have not loved you."  The final chorus recognizes the couple's fate: "we have been wed/we must live side byside.  We have been wed and/we must love each other."

 

 

Primaderako liliak, goizik ziren loraturak,

Urte hartan gertatu zen, Pazko Erramu baino lehen.

 

Gaituzte ezkontarazi,

maite nindunzun hain guti;

ezkontarazi gaituzte, ez zintudalarik maite.

 

Ginuelarik elgarri, eman biziko elgarri,

Ezkilak zeuden ixilik, nik ez baitakit zergatik.

 

Ez zuten egin boleran, menturaz ziren Erroman;

Ez ziren gure lekuko, ez izanen bataioko.

 

Nunbait balinbada zeru, gure haurra da aingeru,

Aingeru zeruan bainan, umerik ez ohantzean.

 

Bihotza hotzez kaskaran, nago geroaren menturan,

Etor bedi primadera, kanpoak diren berriz lora.

 

Gaituzte ezkontarazi, elgarrekin behar bizi;

ezkontarazi gaituzte behar dugu elgar maite.

 

GAIA:

Lyrics:  M. Labeguerie

Version:  Benito Lertxundi—

 

Soldadu Sartu Nintzan

Txikitin Parian

 

 

 

Soldadu sartu nintzan, zortzi bat urteko,

Errege serbiduta, txikitin parian paina,

ai libre izateko.

 

Erregek ez dau behar, gizon ezkondurik,

baizikan mutil libre, txikitin parian paina,

ai libre-libretxorik.

 

Mutilik behar eta, mutilik egon ez.

Errege silan dago, txikitin parian paina,

ai jarrita negarrez.

 

Neskak badaude baina, ez dute balio,

erregeri begitik, txikitin parian paina,

ai negarra dario.

Bergaran nindoiala, Brigadearekin

enamoradu nintzan, txikitin parian paina,

ai damatxo batekin.

 

Etxezuriko dama, ikusten badozu

gorantziak daiola, txikitin parian paina,

ai esango diozu.

 

Felix de Aranburu, hain gizon trebea,

Bergaran bilatu dau, txikitin parian paina,

ai beretzat andrea.

 

 

 

 

GAIA:  Love    NOIZ JASO: XX     NORENGANDIK JASO:  Timotea Guridi     NON JASO:  Oñati, Gipuzkoa     NORK JASO:  Bitoriano Gandiaga     ITURRIA: Joseba Tapia, Ruper Ordorika & Bixente Martinez.  Hiru Truku II: Mendibaleko Euskal Kantuak.  Nuevos Medios-CD:  1997.
Sorlekua Utzi Nuen

Xori Berriketaria

 

Since I left the place of my birth, the good lord has had pity for my cries.  In the spring when the trees are getting full of leaves a bird flies from my town to see me.  Tired from the long trip, the nearest tree is her resting place.  On the highest branch she is asleep with one leg under her feathers and her head under her wing.  Rest and sleep in peace my loved bird.  I’ll be here awake to defend you and when you wake up you will tell me all the news from my birth place.  My bird, remember all the news of my town, news of my mother and father that I left crying, of my cousins and friends, and everybody who liked me.  When the leaves of the trees are falling this bird goes home again.  I will be afraid that she might not return.  Hunter, if you catch my bird in your nets, please let her go free so she can bring me the news.

 

 

Sorlekua utzi nuen

ondikotz! hala beharrez!

Jainko ona urrikalduz

betiko nere nigarrez,

Primadera hasi orduko

arbolak estaltzen lorez,

Xoritto bat heldu da beti

nere herritik hegalez!

 

Neregana hain urrundik

etortzean unatua,

Arbolarik hurbilena

du bere pausa-lekua;

Aldaska goren-gorenean

horra non den lokartua;

Lumapean zango bat eta,

hegalpean du burua.

 

"Pausa hadi, lo egizak,

xori maitea, bakean;

Atzarria ni, hire zain,

hemen nauk hire aldean.

Ur xortarekin huna hemen

papurrak leiho gainean;

Bainan gero hango berriez

oroit hadi atzartzean!"

"Oroit hadi ba, xoria,

herri maiteko berriez;

Nere aita, nere ama

nigarretan nik utziez.

Mintza hakit ahaidez eta

mintza lagun oiz on egiez,

Mintza, nihor ahantzi gabe,

maite ninduten guziez!"

 

Xorittoa joan denean

hosteon eror-dendoran,

Berriz etor ez dadien

nago beldurrez ikaran;

Ihiztaria, hartzen baduk

ere xoria segadan,

Utzak, otoi, gaixoa libro

berriak ekar ditzadan!