Maitatua Sobera

Ama

 

This song might tell the story of many a young Basque sheepherder in the American West:  realizing what he had back home and fearing being forgotten.  Totally spoiled when I was younger, the author tells us, I did not fully appreciate my mother.  Only now, here in the solitariness of the mountains does he begin to cry when he thinks of his mother.  By now, I am probably forgetten by the townspeople.

 

 

Maitatua sobera, nintzelarik haurra,

Ez nakien nik zer zen amaren beharra;

Bortu batean orai naiz bakar bakarra

Amaz oroit orduko heldu zaut nigarra.

 

Hegalñoak azkartzen sendituz geroztik,

Baitoazi xoriak ohantze gozotik;

Halaber joan ninduzun amaren altzotik,

Ahantzia bainute herrian engoitik!

 

Bainan ama gaixoak ez nau ez ahantzi,

Maiz daut Eskual-Herritik igortzen goraintzi;

Hautsi nion bihotza nuenean utzi,

Neretzat baizik ez da halere han bizi.

 

Nik ere bero daukat bihotzean garra:

Jinkoak piztu zautan eskualdun pindarra,

Ama baitut oraino minetan indarra,

Ama, gau ilunean argidun izarra!

 

Lyrics:  Oxobi

 

 

Maiteak Erran Zerautan

Maiteak galdegin zautan

 

This song is by the bride-to-be to her suitor, asking whether her groom-to-be is pretty.  He responds yes, but that he is very dark (when fair skin was preferable).  Is he the first-born?  Yes, but he has no farmhouse to inherit.  Does he have a wallet?  Yes, he responds, but it has no money in it.  Does he know how to work?  Yes, but he does not have the desire to do so.  It ends with bride-to-be saying that they will then surely die of hunger.  Yes they will, but at least they will die together.

 

 

Maiteak galdegin zautan,

polit nintzanez.

Polit, polit nintzela bainan,

larrua beltz, larrua beltz.

 

Maiteak galdegin zautan,

premu nintzanez.

Premu, premu nintzela bainan,

etxerik ez, etxerik ez.

 

Maiteak galdegin zautan,

moltsa banuenez.

Moltsa, moltsa banuela bainan,

dirurik ez, dirurik ez.

Maiteak galdegin zautan,

lanean nakienez.

Lanean, lanean nakiela bainan,

gogorik ez, gogorik ez.

 

Gaixoa hil behar dugu,

guk biok gosez.

Gosez, gosez ez naski bainan,

elgar maitez, elgar maitez!

 

 

 

 

 

 

GAIA: Marriage     EGILEA: Herrikoia     NORK JASO: R.M. Azkue     NON JASO: Nafarroa Beherea     NON ENTZUN:     ITURRIA: R.M. Azkue, Canc

 

 

Maitea Non Zira?

 

Parents don't always agree with their child's partner choice.  Here the young man asks where is love has gone.  Did you change your mind? he asks, because before you had promised that you would be mine forever.  She has not forgotten nor changed her mind.  It seems that her father is displeased with their romance and he forbade her to see him.  She asks him to come anyhow, late at night so that her father will not know, to console her.

 

 

Maitea, nun zira? 

Nik ez zitut ikusten

ez berririk jakiten,

[nurat galdu zira?]

Hala kanbiatu da

zure deseina?

Hitz eman zenereitan

ez behin bai berritan,

[enea zinela.]

 

Ohikua nuzu.

Ez nuzu kanbiatu,

bihotzean behin hartu,

[eta zu maitatu.]

Aita jeloskor batek

dizu kausatu.

Zure ikustetik

gehiago mintzatetik

[hark nuzu pribatu.]

 

Aita jeloskorra! 

Zuk alaba igorri

arauz ene ihesi

[komentu hartara.]

Har' eta ez ahal da

sarturen serora.

Fede bedera dugu

alkarri eman ditugu,

[gauza segurra da.]

Zamariz iganik,

jin zazkit ikustera,

ene konsolatzera,

[aitaren isilik.]

Hogei eta lau urte

bazitit beterik.

Urte baten buruan,

nik ez duket orduan

[aitaren axolik.]

 

Alaba duener,

erranen dit orori,

sogidaziet eni,

[beha ene erraner.]

Gaztetto direlarik,

untsa disziplina.

Handitu direnean,

berant date orduan,

[nik badakit untsa.]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

EGILEA: Herrikoia     ITURRIA: Euskal Kantak

 

Maria Solt Eta Kastero

 

 

Maria Solt ‘ta kastero

bi amoros zahar bero.

Hirurogei hamarna urtetan hartu die amorio.

Kastero jelostu gero, Maria Solt ezarri kanpo.

 

Maria Solt doa nigarrez,

Izorra dela beldurrez.

Barnets bordako andereak kontsolatu du elez:

Emazte zaharrik okupu agitzen ez dela, ez.

 

Maria Soltek arrapostu:

Santa Elisabet baduzu,

Saindu zahar batenganik, okupu agitu duzu.

Kastero ere bada saindu, hala nizan beldur nuzu.

 

Kastero ez duzu saindu

Sobera biraoti duzu.

Elizarat joan eta tabernan egoten duzu.

Kastero denagatik saindu, antzu zira zu.

 

 

 

Maritxu Nora Zoaz

 

A dialogue between Maritxu and Bartolo.  Bartolo asks Maritxu where she is going.  She responds that she is going to the fountain, and does he want to come along?  Bartolo inquires what is at the fountain; Maritxu responds that it holds white wine, and the two of them can drink all that they want.

 

 

Maritxu, nora zoaz, eder galant hori?

Iturrira, Bartolo, nahi badezu etorri?

Iturrian zer dago?  Ardotxo txuria.

Biok edango degu, nahi degun guztia.

 

Maritxu, zuregana, biltzen naizenean,

poza sentitutzen det, nere barrenean.

Bartolo, nik ere det, atsegin hartutzen;

Ur billa noanean, banazu laguntzen.

 

Maritxu, lagunduko dizut gaur mendira,

ur fresko eder bila hango iturrira.

Iturri eder hortan dagon ur garbiak,

Bartolo, alaituko dizkizu begiak.

 

Maritxu, pentsatutzen badezu ezkontzea,

Lehendabiziko nitaz oroitu zaitea.

Zure mende jartzen naiz denbora guziko.

Bartolorekin gaizki ez zera biziko.

 

EGILEA:  Herrikoia     GAIA: Love     NON ENTZUN: Urko—Sagardoa     NON JASO: Gipuzkoa     ITURRIA: Euskal Kantak     OHARRA: The author of the first verse is unknown, while Pepe Artola wrote the remaining

 

Markoxek Egin Eban

 

This song, in the Bizkaian dialect, is about Markox [other names also often appear] and his trials and tribulations in moving his pig. First, as he passes over a bring on his way, the bridge collapses and he is drenched, with no sun out to help him dry.  As he emerges from the stream, he is stopped by a game warden who saids that he needs a license to go fishing.  Markox protests that this isn't a fish that he is dragging out, but his pig!  The pig runs off and Markox chases him cursing, saying goodbye to his future sausage and bacon.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Markoxek egin eban lastozko zubixe

bertatik pasatzeko bera 'ta txarrixe.

Hasi ziran pasatzen, jausi zan zubixe

Markoxek hartu eban kristoren ostixe.

 

Errekatik urten zan goraino bustirik

gainera sikatzeko ez zan eguzkirik.

Egindakoarekin guztiz damuturik,

berriz ez dau egingo lastozko zubirik.

 

Horrelaxe hil jako makina bat pizti,

baina aurrera doa euri zein eguzki.

Berari bardin jako buzti zein ez busti,

errekan zehar doa txarri eta guzti.

 

Erreka bazterrean guardarekin kezka,

lizentzi barik egin ete dauen peska.

Eskuak gora jasoz Markoxen protesta:

Hau neure txarrixe da,

arrainkarixe ez da.

 

Erreka pasa eban berak ozta ozta,

gero guarda dala-ta txarri horrek ospa.

Markox bere atzetik mekuan dioska:

"Erreka pasatzea ez jat gitxi kosta."

 

Markoxen txarixe zan artoz hasikoa

San Martinetarako berebizikoa.

Berari alde eginda igesi doa:

Agur solomo eta urdaiazpikoa.

 

Txarrixe maite eban eta ez besterik,

munudan ez zegoen holako piztirik,

Pentsatzen dago hilda ala dan bizirik,

txarrixe topau ezin holako ostirik.

 

Bere txarrixen bila behera eta gora,

ihesi egin deutso ta ez daki nora.

Eta pentsamendu hau datorko gogora:

Gatzelaskaren baten

gordeta egongo da.